نام : محمد بن الحسن .
كنيه : ابوالقاسم .امام زمان (ع) هم نام و هم كنيه حضرت پيامبر اكرم (ص) است . در روايات آمده است كه شايسته نيست آن حضرت را با نام و كنيه ، اسم ببرند تا آن گاه كه خداوند به ظهورش زمين را مزيّن و دولتش را ظاهر گرداند .
القاب : مهدى ، خاتم ، منتظر ، حجت ، صاحب الامر ، صاحب الزمان ، قائم و خلف صالح . شيعيان در دوران غيبت صغرى ايشان را " ناحيه مقدسه" لقب داده بودند . در برخى منابع بيش از 180 لقب براى امام زمان (ع) بيان شده است.
منصب : معصوم چهاردهم ، امام دوازدهم شيعيان و بر پاكننده اولين حكومت واحده جهانى در دوره آخر الزمان .
تاريخ ولادت : نيمه شعبان سال 255 هجرى . برخى روز تولد آن حضرت را هشتم شعبان و برخى ديگر 23 رمضان دانسته‏اند . سال تولد آن حضرت را نيز برخى 256 و برخى 258 دانسته‏اند .
محل تولد : سامرا ( در سرزمين عراق كنونى ) .
نسب پدرى : ابو محمد ، حسن بن على بن محمد بن على بن موسى بن جعفر بن محمد بن على بن حسين بن على بن ابیطالب (ع) .
نام مادر : نرجس . نام اصلىِ وى مليكه ، دختر يشوعاى ، فرزند قيصر روم است . برخى گفته اند كه نام وى صيقل می باشد .
مدت امامت : امامت آن حضرت در دو مرحله است كه به " غيبت صغرى " و " غيبت كبری " شهرت يافته است . مدت " غيبت صغرى " از هنگام ولادت آن حضرت ، در سال 255 تا سال 329 هجرى ، به مدت 74 سال بوده است . و " غيبت كبرى " از سال 329 هجرى آغاز و تاكنون ادامه يافته است . اين غيبت همچنان ادامه دارد تا خواست خداوند منان بر ظهور آن حضرت تعلق گيرد . در آن زمان ، غيبتش به پايان می رسد و حكومت اسلامى ، در سراسر جهان ، به رهبرى آن حضرت محقق می گردد .

تاريخ و سبب شهادت :
امام زمان (عج) هم اكنون زنده است و به خواست خداى متعال تا زمانى كه قيام كند و جهان را از عدالت بهره‏مند سازد ، زنده خواهد بود . سپس چند سال حاكم علی الاطلاق روى زمين خواهد گرديد كه مدت آن ، در روايات ، به طور مختلف ، هفت ، هشت ، نه ، ده و نوزده سال تعيين شده است كه هر سال آن برابر با ده سال فعلىِ ما است . بنابراين اگر حكومتش هفت سال باشد ، برابر با هفتاد سال ما خواهد بود .
پس از شهادت آن حضرت ، به مدت چهل روز هرج و مرج و فتنه و فساد در جهان حاكم می گردد و سپس عمر اين جهان به پايان می رسد و عالم قيامت آغاز می گردد .

اصحاب و ياران :

1- عثمان بن سعيد عمروى ( متوفاى سال 257 ق. ) .
2- محمد بن عثمان عمروى ( متوفاى سال 304 ق. ) .
3- حسين بن روح نوبختى ( متوفاى سال 326 ق. ) .
4- على بن محمد سمرى ( متوفاى سال 329 ق. ) .

اين چهار تن نماينده بلافصل امام زمان (ع) بودند كه در ايام غيبت صغرى ، پس از شهادت امام حسن عسكرى (ع) ، از سال 260 تا 329 ، به مدت 70 سال به ترتيب ، واسطه ميان امام (ع) وشيعيان ايشان بودند . اين چهار نفر به " نواب اربعه " مشهورند . ولى در هنگام خروج آن حضرت ، 313 نفر از يارانش به او پيوسته و نخستين هسته لشكريان امام (ع) را تشكيل می دهند . علاوه بر آنان ، هزاران نفر در ايام غيبت آن حضرت به اين مقام ارجمند نايل شده اند كه بر ديگران پنهان مانده است و پنهان خواهد ماند . همچنين افراد بسيارى در ايام غيبت به محضرش شرفياب گشته و از عناياتش بهره مند شده اند كه در اين جا به نام برخى از آنان اشاره می گردد :

1- اسماعيل بن حسن هرقلى .
2- سيد محمد بن عباس جبل عاملى .
3- سيد عطوه علوى حسنى .
4- امير اسحاق استرآبادى .
5- ابوالحسين بن ابى بغل .
6- شريف عمر بن حمزه .
7- ابوراجح حمامى .
8- شيخ حر عاملى .
9- مقدس اردبيلى .
10- محمد تقى مجلسى .
11- ميرزا محمد استرآبادى .
12- علامه بحر العلوم .
13- شيخ حسين آل رحيم .
14- ابوالقاسم بن ابى جليس .
15- ابو عبدالله كندى .
16- ابو عبدالله جنيدى .
17- محمد بن محمد كلينى .
18- محمد بن ابراهيم بن مهزيار .
19- محمد بن اسحاق قمى .
20- محمد بن شاذان نيشابورى .

زمامداران معاصر :

امام زمان (ع) از زمان تولد ( سال 255 هجرى ) تا زمان ظهور و تشكيل حكومت جهانى ، با تمام حاكمان و زمامداران كشورهاى اسلامى و غير اسلامى ، معاصر بوده و خواهد بود ؛ اما خلفاى عباسى كه در ايام غيبت صغراى آن حضرت بر مسلمانان حكومت راندند ، عبارتند از :

1- مهتدى عباسى (255 - 256ق.).
2- معتمد عباسى (256 - 279ق.).
3- معتضد عباسى (279 - 289ق.).
4- مكتفى عباسى (289 - 295ق.).
5- مقتدر عباسى (295 - 320ق.).
6- قاهر عباسى (320 - 322ق.).
7- راضى عباسى (322 - 329ق.).
8- متقى عباسى (329 - 333ق.).

هنگامى كه حضرت مهدى(ع) ظهور كند و قيام آزادى بخش وى فراگير شود ، برخى از سلاطين و حاكمان كشورها در برابر او تواضع نموده و سر تسليم فرود می آورند و برخى ديگر با آن حضرت ، به مقابله و منازعه بر می خيزند و پس از درگيرى ، متحمل شكست و اضمحلال خواهند شد و حكومت آن حضرت ، از شرق تا غرب كره زمين را فرا خواهد گرفت . در اين باره ، روايات فراوانى از معصومين (ع) نقل شده است كه براى نمونه ، حديثى را از امام محمد باقر (ع) بيان می كنيم :

عَن أبي جعفر(ع) قال: القائِمُ مِنّا مَنصُورٌ بالرُّعبِ، مُؤيّدٌ بالنَّصر، تُطوى‏ له الأرضُ وَتظهَرُ لَهُ الكنوزُ ويبلغُ سُلطانه المشرقَ والمغرِبَ ويُظِهرُ اللَّهُ دينهُ على الدّينِ كُلّه ولو كَرِهَ المُشركون فلا يَبقى‏ على وجهِ الأرضِ خرابٌ إلّا عمّر وينزلُ روحُ‏اللَّهِ عيسى بن مريم فيُصلّي خلفه .

 قيام كننده از ما منصور به رعب و مؤيّد به نصر است . زمين از براى او در نورديده شود و گنج هاى پنهان را براى او آشكار كند . سلطنت و حكومت او شرق و غرب را فرا خواهد گرفت و خداوند منان ، به دست او دين خود را بر همه دين‏ها غالب گرداند ، اگر چه مشركان را خوش نيايد . در روى زمين هيچ خرابى باقى نماند ، مگر اين كه آبادش كند و روح الله ، عيسى بن مريم از آسمان نازل شده و بر او اقتدا كند و پشت سرش نماز بخواند .

رويدادهاى مهم :

از آغاز تولد نويد بخش حضرت مهدى (ع) ( در سال 255 هجرى ) تا زمان قيام آن حضرت و تشكيل حكومت جهانى ، رويدادهاى مهم و فراوانى رخ داده و خواهد داد كه قابل شمارش نيستند و هيچ دفتر و ديوانى گنجايش ثبت و ضبط آنها را ندارد ؛ اما در اين جا به برخى از رويدادهاى مهمى كه در زمان ظهور آن حضرت اتفاق خواهد افتاد و در روايات و منابع اسلامى به عنوان علامات ظهور حضرت مهدى (ع) از آنها ياد شده است ، اشاره می شود :

1- خروج دجّالِ يك چشم و ادعاى الوهيت و خون ريزى و فتنه‏هاى فراوان او در زمين و جنگ با حضرت مهدى (ع) و شكست و نابودی اش به دست امام زمان (ع) يا حضرت عيسى (ع) .
2- نداى آسمانى براى معرفىِ حضرت مهدى (ع) و شنيدن همه مردم ، آن را به زبان رايج خودشان و استقبال آنان از امام زمان (ع) .
3- خروج سفيانى ( عثمان بن عنبسه از اولاد يزيد بن معاويه ) از وادىِ يابس ، در سرزمين ميان مكه و شام ، و تصرف بسيارى از شهرها و خون ريزى و فتنه در بين مردم ، و نبرد او با لشكريان امام زمان (ع) و كشته شدنش در صخره بيت المقدس به دست ياران حضرت مهدى (ع) .
4- خروج سيد حسنى از شمال ايران ( حدود ديلم و قزوين ) و دعوت او به مذهب اماميه ، و رفع ظلم از مردم و نبردهاى پيروزمندانه او با ستمكاران و فاسقان و پيوستن او به حضرت مهدى (ع) در كوفه .
5- خروج شصت كذّاب كه به دروغ ادعاى پيامبرى می كنند .
6- ادعاى دروغين مقام امامت توسط دوازده نفر از آل ابیطالب (ع) .
7- كشته شدن نفس زكيه ، پسرى از آل محمد(ص) ، در مسجد الحرام ، ما بين ركن و مقام .
8- ظاهر شدن صورت و سينه و يا كف دست ، در چشمه خورشيد .
9- وقوع كسوف در نيمه ماه رمضان و خسوف در آخر رمضان .
10- برخاستن نداهاى متعدد از آسمان در ماه رجب و شنيدن همه مردم .
11- گسترش سياهىِ كفر ، فسق و معصيت در سراسر جهان .
12- ظهور حضرت مهدى(ع) ( به هيأت مردى سى‏سال ) از كنار كعبه ، در مكه معظّمه، و دعوت مردم به اسلام راستين.